Эвэды̄ турэ̄н
Bahasa Evenki
Tungusik (Utara)
Bahasa Evenki adalah bahasa Tungusik dengan persebaran wilayah terluas, dituturkan dari Sungai Yenisei hingga Kamchatka dan sampai ke timur laut Tiongkok — jangkauan yang sangat luas sekitar 7 juta km² membentang di Siberia dan Timur Jauh Rusia. Kini hanya tersisa sekitar 5.000–10.000 penutur, yang sebagian besar sudah lanjut usia. Bahasa ini sangat polisintetik dan aglutinatif, dengan harmoni vokal, penanda evidensialitas, dan morfologi verba posesif-klasifikator. Berakar pada budaya nomaden penggembala rusa kutub. Menggunakan ortografi berbasis Kiril di Rusia (sejak 1937) dan aksara Mongol di Tiongkok. Terancam punah secara kritis; upaya pengajaran telah berjalan sejak tahun 1990-an.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Evenki
Air
мӯ
/muː/
Api
того
/toɡo/
Matahari
дылача
/dɯlatɕa/
Bulan
бега
/beɡa/
Bintang
осикта
/oˈsikta/
Ibu
эни
/eni/
Ayah
амин
/amin/
Saya
би
/bi/
Kamu
си
/si/
Nama
гэрбӣ
/gərˈbiː/
Mata
эса
/esa/
Tangan
нгалэ
/ŋale/
Hati
меван
/mevan/
Cinta
аявдави
/ajavdavi/
Pohon
мо
/mo/
Rumah
дю
/dʒu/
Anjing
нгинакин
/ŋinakin/
Kucing
кошка
/koʂka/
Makan
дептэ
/depte/
Minum
умӣ
/umiː/
Satu
умун
/umun/
Dua
дюр
/dʒuːr/
Halo
дорообо
/doroːbo/
Terima kasih
пасиба
/pasiba/
Baik
ая
/aja/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Tungusic (Northern) terkait
| Arti | Bahasa Evenki | Bahasa Even | Nanai | Bahasa Udege | Jurchen | Manchu | Sibe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | мӯ /muː/ | мӯ /muː/ | муэ /mue/ | уй /uj/ | muke /muke/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ |
| Api | того /toɡo/ | тоог /toːɡ/ | това /tova/ | тогбо /toɡbo/ | tuwa /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ |
| Matahari | дылача /dɯlatɕa/ | нөлтэн /nølten/ | сиун /siun/ | даигаси /daiɡasi/ | šun /ʃun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | ᠰᡠᠨ /sun/ |
| Bulan | бега /beɡa/ | бяг /bjaɡ/ | биа /bia/ | биа /bia/ | biya /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ |
| Bintang | осикта /oˈsikta/ | осикат /oˈsikat/ | хосякта /xoˈsʲakta/ | ваикта /ˈwaikta/ | usiha /usixa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usˈχa/ |
| Ibu | эни /eni/ | эньэн /eɲen/ | энин /enin/ | энэ /ene/ | eme /eme/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ |
| Ayah | амин /amin/ | аман /aman/ | ама /ama/ | амэ /amə/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ |
| Saya | би /bi/ | би /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | bi /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | ᠪᡳ /bi/ |
| Kamu | си /si/ | хи /hiː/ | си /si/ | си /si/ | si /ʃi/ | ᠰᡳ /si/ | ᠰᡳ /ɕi/ |
| Nama | гэрбӣ /gərˈbiː/ | гэрбэ /gərˈbə/ | гэрбу /gərˈbu/ | гэгбэ /gəgˈbə/ | gebu /gəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəˈvu/ |
| Mata | эса /esa/ | яса /jasa/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ |
| Tangan | нгалэ /ŋale/ | нгал /ŋal/ | нгала /ŋala/ | нала /nala/ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ |
| Hati | меван /mevan/ | мяван /mjavan/ | миаван /miavan/ | миаван /miavan/ | niyaman /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ |
| Cinta | аявдави /ajavdavi/ | аякан /ajakan/ | эйини /ejini/ | чисанай /tʃisanaj/ | gosi /ɡosi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /tʃiltumbi/ |
| Pohon | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | mo /mo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ |
| Rumah | дю /dʒu/ | дьу /dʒu/ | дё /dʒo/ | дзугди /dzuɡdi/ | boo /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ |
| Anjing | нгинакин /ŋinakin/ | нгин /ŋin/ | инда /inda/ | инай /inaj/ | indahǔn /indahuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxun/ |
| Kucing | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ | коси /kosi/ | кошк /koʃk/ | kesike /kesike/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ |
| Makan | дептэ /depte/ | дьэб /dʒeb/ | депу /depu/ | джевэ /dʒevə/ | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ |
| Minum | умӣ /umiː/ | ум /um/ | омичи /omitʃi/ | омимэ /omimə/ | omi /omi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ |
| Satu | умун /umun/ | омэн /omen/ | эмун /emun/ | омо /omo/ | emu /emu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ |
| Dua | дюр /dʒuːr/ | дёр /dʲoːr/ | дюэр /dʒuˈər/ | дюэ /dʒuˈə/ | juwe /dʑuwə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuə/ |
| Halo | дорообо /doroːbo/ | дорова /dorova/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ |
| Terima kasih | пасиба /pasiba/ | пасиба /pasiba/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ |
| Baik | ая /aja/ | ай /aj/ | ая /aja/ | ая /aja/ | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.