Kisukuma
सुकुमा
अटलांटिक-कांगो परिवार (बंटू शाखा, सुकुमा-न्यामवेज़ी समूह)
सुकुमा (किसुकुमा) पहली भाषा (L1) के वक्ताओं के आधार पर तंज़ानिया की सबसे बड़ी एकल बंटू भाषा है, जिसके ~50 लाख वक्ता हैं, जो मुख्यतः विक्टोरिया झील क्षेत्र में बोली जाती है — मवांज़ा, शिनयांगा, तबोरा, गेइता और सिमियू क्षेत्रों में। सुकुमा लोग तंज़ानिया का सबसे बड़ा जातीय समूह हैं, जो राष्ट्रीय जनसंख्या का लगभग 16% हैं। इस भाषा में स्वराघात (मूलों तथा काल-पक्ष चिह्नकों पर उच्च-निम्न विरोध) और बंटू संज्ञा-वर्ग अनुरूपता (~18 वर्ग) हैं; यह न्यामवेज़ी (nym) से निकटता से संबंधित है, जिसके साथ यह एक बोली-सातत्य बनाती है, और दोनों को एक साथ बंटू ज़ोन F21 के रूप में वर्गीकृत किया गया है। बड़े वक्ता-समुदाय के बावजूद, पूरे तंज़ानिया में स्वाहिली (sw) शिक्षा, मीडिया और सरकार पर हावी है, और सुकुमा की लिखित परंपरा या मीडिया उपस्थिति सीमित है।
कहाँ बोली जाती है
सुकुमा में 31 मूल शब्द
पानी
minzi
/minzi/
आग
moto
/moto/
सूरज
ilyuva
/iʎuβa/
चाँद
ng'wezi
/ŋweːzi/
तारा
nyenyeezi
/ɲeˈɲeːzi/
माता
mayu
/maju/
पिता
baba
/baba/
मैं
nene
/ˈnene/
तुम
gwegwe
/ˈɡweɡwe/
नाम
lina
/ˈlina/
आँख
liso
/liso/
हाथ
nkhono
/ŋkono/
दिल
ngholo
/ŋɡoːlo/
प्रेम
butogwa
/butoɡwa/
पेड़
mti
/mti/
घर
kaya
/kaja/
कुत्ता
mbwa
/mbwa/
बिल्ली
kalulu
/kalulu/
खाना
kulya
/kuʎa/
पीना
kunywa
/kuɲwa/
एक
imo
/imo/
दो
ibhili
/iˈβili/
नमस्ते
mwangaluka
/mwaŋɡaluka/
धन्यवाद
nakulumba
/nakulumba/
अच्छा
shihi
/ʃihi/
स्रोत
- Glottolog: Sukuma
- Ethnologue: suk
- Maganga & Schadeberg (1992) Kanuri Comparative Lexicon (Sukuma section)
शब्दों की तुलना
Atlantic-Congo (Bantu, Sukuma-Nyamwezi) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | सुकुमा | न्यामवेज़ी | शम्बला | सांगू | माकोंडे | न्यातुरु | आसू |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | minzi /minzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mashi /maʃi/ | maazi /maːzi/ | mende /mende/ |
| आग | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ |
| सूरज | ilyuva /iʎuβa/ | izuba /izuβa/ | zuwa /zuwa/ | liluga /liluɡa/ | lyuva /ʎuβa/ | nzua /nzua/ | idhuva /iðuʋa/ |
| चाँद | ng'wezi /ŋweːzi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | umwesi /umwesi/ | mwedi /mwedi/ | umweri /umweɾi/ | mwezi /mwezi/ |
| तारा | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | ntondwa /ntondwa/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ |
| माता | mayu /maju/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| पिता | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| मैं | nene /ˈnene/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ | une /une/ | une /une/ | une /une/ | mine /mine/ |
| तुम | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | uve /uve/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ |
| नाम | lina /ˈlina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ | litawa /litawa/ | lina /lina/ | izina /izina/ | izina /izina/ |
| आँख | liso /liso/ | liso /liso/ | izo /izo/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | iriiso /iɾiːso/ | iiso /iːso/ |
| हाथ | nkhono /ŋkono/ | ikobo /ikoβo/ | ukono /ukono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | mkono /mkono/ |
| दिल | ngholo /ŋɡoːlo/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | ngiti /ŋɡiti/ |
| प्रेम | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ | ulungu /uluŋɡu/ | kupenda /kupenda/ | butogwa /butoɡwa/ | lumba /lumba/ |
| पेड़ | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| घर | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| कुत्ता | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| बिल्ली | kalulu /kalulu/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| खाना | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kurya /kuɾja/ |
| पीना | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kukumbila /kukumbila/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| एक | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | nimo /nimo/ | umwe /umwe/ | imwe /imwe/ |
| दो | ibhili /iˈβili/ | ibili /iβili/ | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | vavili /vaʋili/ | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ |
| नमस्ते | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mwadita /mwadita/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mbasala /mbasala/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | mbukire /mbukiɾe/ | shiloi /ʃiloi/ |
| धन्यवाद | nakulumba /nakulumba/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /asante/ | nashukulu /naʃukulu/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | asante /aˈsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ |
| अच्छा | shihi /ʃihi/ | lihi /lihi/ | hedi /hedi/ | kwifwa /kwifwa/ | shibwana /ʃibwana/ | kihi /kihi/ | mwamba /mwamba/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।