Sängö
Sango
atlántico-congo (ubangui, criollizado)
El sango (yângâ tî sängö) es la lengua nacional de la República Centroafricana y una de las lenguas criollas nacionales más consolidadas de África, con unos 5 millones de hablantes (en su mayoría como segunda lengua), aunque su clasificación como criollo (frente a un pidgin o una koiné) es objeto de debate. Surgió a finales del siglo XIX a lo largo del río Ubangui como un pidgin comercial basado en el ngbandi septentrional (una lengua ubangui), y se expandió durante la época colonial francesa. Cooficial con el francés desde la constitución centroafricana de 1963, se emplea en la radio, la televisión, la educación primaria y la liturgia católica y protestante. Posee tres tonos léxicos (bajo, medio, alto) marcados con diacríticos; el orden de palabras es sujeto-verbo-objeto y la morfología nominal está simplificada respecto a su fuente ubangui.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Sango
Agua
ngu
/ŋɡu/
Fuego
wa
/wa/
Sol
lâ
/la/
Luna
nzë
/nzɛ/
Estrella
tongoro
/toŋɡoro/
Madre
mama
/mama/
Padre
babâ
/baba/
Yo
mbi
/mbi/
Tú
mo
/mo/
Nombre
iri
/iri/
Ojo
lê
/lɛ/
Mano
maboko
/maboko/
Corazón
bê
/bɛ/
Amor
ndoyê
/ndojɛ/
Árbol
kêkê
/kɛkɛ/
Casa
dâ
/da/
Perro
mbo
/mbo/
Gato
nyao
/ɲao/
Comer
te
/te/
Beber
nyon
/ɲon/
Uno
oko
/oko/
Dos
ûse
/use/
Hola
bara mo
/bara mo/
Gracias
singila
/siŋɡila/
Bueno
nzöni
/nzəni/
Fuentes
- Ethnologue: sag
- Pasch (1997) Sango: An African Lingua Franca
- Samarin (1967) A Grammar of Sango
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Atlantic-Congo (Ubangian, creolized) relacionadas
| Significado | Sango | Rwa | Bari | Zande | Machame | Lingala | Meta' |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | ngu /ŋɡu/ | mende /mende/ | piong /piɔŋ/ | ime /ime/ | mringa /mɾiŋɡa/ | máí /mai/ | mə /mə/ |
| Fuego | wa /wa/ | msika /msika/ | kima /kima/ | we /we/ | mòò /moːʔ/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | mɔŋ /mɔŋ/ |
| Sol | lâ /la/ | mlao /mlao/ | kolong /koloŋ/ | uru /uɾu/ | ìsùwà /isuwa/ | mói /moi/ | nyam /ɲam/ |
| Luna | nzë /nzɛ/ | mwere /mwere/ | nyepo /ɲepo/ | diwi /diwi/ | mwezi /mwezi/ | sánzá /sanza/ | nuŋ /nuŋ/ |
| Estrella | tongoro /toŋɡoro/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | toŋ /toŋ/ | kerekuru /kɛɾɛkuɾu/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | monzoto /monzɔtɔ/ | ntsə́ /ntsə́/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | na /na/ | mama /mama/ | mamá /mama/ | ma /ma/ |
| Padre | babâ /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | ba /ba/ | baba /baba/ | tatá /tata/ | ta /ta/ |
| Yo | mbi /mbi/ | inyi /iɲi/ | nan /nan/ | mi /mi/ | inyi /iɲi/ | ngai /ⁿɡai/ | mə̀ /mə̀/ |
| Tú | mo /mo/ | uwe /uwe/ | do /do/ | mo /mo/ | uwe /uwe/ | yo /jo/ | ò /ò/ |
| Nombre | iri /iri/ | irina /irina/ | karin /karin/ | rimo /ɾimo/ | irina /irina/ | nkombo /ⁿkombo/ | ə́ɲə́ /ə́ɲə́/ |
| Ojo | lê /lɛ/ | liso /liso/ | kongi /koŋɡi/ | bangiri /baŋɡiɾi/ | rítiò /ɾitio/ | líso /liso/ | dzi /dzi/ |
| Mano | maboko /maboko/ | mkono /mkono/ | kindiyo /kindijo/ | be /be/ | kùoòko /kuoːko/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | boa /boa/ |
| Corazón | bê /bɛ/ | ngiti /ŋɡiti/ | lo /lo/ | ngbaduse /ŋɡbaduse/ | mòyò /mojo/ | motéma /motema/ | mu /mu/ |
| Amor | ndoyê /ndojɛ/ | lumbo /lumbo/ | ondu /ondu/ | kpinyemu /kpiɲemu/ | ìkwenda /ikwenda/ | bolíngo /boliŋɡo/ | kɔŋ /kɔŋ/ |
| Árbol | kêkê /kɛkɛ/ | mte /mte/ | kute /kute/ | ngua /ŋɡua/ | mtí /mti/ | nzété /nzete/ | ti /ti/ |
| Casa | dâ /da/ | nyumba /ɲumba/ | kadi /kadi/ | bambu /bambu/ | nyumba /ɲumba/ | ndáko /ndako/ | nda /nda/ |
| Perro | mbo /mbo/ | mboha /mboha/ | ngoʼlo /ŋoʔlo/ | ango /aŋɡo/ | mbwa /mbwa/ | mbwá /mbwa/ | mbu /mbu/ |
| Gato | nyao /ɲao/ | paka /paka/ | lupa /lupa/ | gbabo /ɡbabo/ | paka /paka/ | nyáu /ɲau/ | guŋ /ɡuŋ/ |
| Comer | te /te/ | kuria /kuria/ | nyo /ɲo/ | ri /ɾi/ | ìlya /iʎa/ | kolía /kolia/ | mé /me/ |
| Beber | nyon /ɲon/ | kunyua /kuɲua/ | mwoi /mwoi/ | mbira /mbiɾa/ | ìnyo /iɲo/ | komɛ́la /komɛla/ | nyo /ɲo/ |
| Uno | oko /oko/ | mongo /moŋɡo/ | kelo /kelo/ | sa /sa/ | ìmwí /imwi/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | mɔ /mɔ/ |
| Dos | ûse /use/ | iwi /iwi/ | ŋaba /ŋaba/ | ue /uwe/ | iwi /iwi/ | mibale /mibale/ | bɛ́ /bɛ́/ |
| Hola | bara mo /bara mo/ | kira /kiɾa/ | gwon /ɡwon/ | mo ima ya /mo ima ja/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | mbóte /mbote/ | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ |
| Gracias | singila /siŋɡila/ | asante /asante/ | mungari /muŋɡari/ | oni-tambua /oni-tambua/ | ahsànte /ahsante/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | nfɔn /nfɔn/ |
| Bueno | nzöni /nzəni/ | kya /kja/ | ru /ru/ | wene /wene/ | ìchá /itʃa/ | malámu /malamu/ | mwa /mwa/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.