Aln8baôdwawôgan
West-Abenaki
Algonquian
Das West-Abenaki (im Autonym Aln8baôdwawôgan) ist eine ost-algonkische Sprache des abenakischen Unterzweigs, ursprünglich in der Region des Champlain-Tals im heutigen Vermont, New Hampshire und im südlichen Québec gesprochen. Die Abenaki waren die indigenen Bewohner dieser Regionen, und die westliche Varietät unterscheidet sich vom Ost-Abenaki (Penobscot, Maine) sowie vom eng verwandten Maliseet-Passamaquoddy. Bis zum späten 19. Jahrhundert hatten die Assimilationspolitik der USA und die Eugenikgesetze Vermonts die Abenaki-Gemeinschaft weitgehend unterdrückt; die meisten Sprecher gingen in Odanak, Québec, zum Französischen über, wohin viele Abenaki vor der US-Verfolgung geflüchtet waren. In den 1980er Jahren verblieb nur noch eine Handvoll fließender Sprecher. Das Day-Wörterbuch von 1995 und die Immersionsprogramme der Gemeinschaft von Odanak haben eine lebendige Wiederbelebung des Erbes in Gang gesetzt, besonders unter den jungen Abenaki in der Gemeinschaft von Odanak.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in West-Abenaki
Wasser
nebi
/nebi/
Feuer
skuda
/skuda/
Sonne
kisos
/kisos/
Mond
nanibossad
/nanibossad/
Stern
alakws
/alakʷs/
Mutter
nigueno
/niɡweno/
Vater
mitôgwes
/mitõɡwes/
Ich
nia
/nia/
Du
kia
/kia/
Name
wizôwôgan
/wizɔ̃wɔ̃ɡan/
Auge
seskaganno
/seskaɡanno/
Hand
nelidj
/nelidʒ/
Herz
matagua
/mataɡwa/
Liebe
wadjawimaɔ
/wadʒawimɔ̃/
Baum
abazi
/abazi/
Haus
wigwôm
/wiɡwõm/
Hund
alemos
/alemos/
Katze
minasso
/minasso/
Essen
midjoda
/midʒoda/
Trinken
minoda
/minoda/
Eins
ngwedi
/ŋɡwedi/
Zwei
nis
/nis/
Hallo
kwai
/kwai/
Danke
wliwni
/wliwni/
Gut
wlaha
/wlaha/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Algonquian-Sprachen
| Bedeutung | West-Abenaki | Maliseet-Passamaquoddy | Atikamekw | Plains-Cree | Cree (Plains) | Potawatomi | Munsee |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | nebi /nebi/ | samaqan /samakʷan/ | nipi /nipi/ | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | mbish /mbɪʃ/ | mpíi /mbiː/ |
| Feuer | skuda /skuda/ | skwut /skʷut/ | ickoteo /iʃkoteo/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | shkodé /ʃkode/ | lúhsuw /luhsuw/ |
| Sonne | kisos /kisos/ | kisuhs /kisuhs/ | pisim /pisim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | gises /ɡises/ | kíishux /kiːʃux/ |
| Mond | nanibossad /nanibossad/ | nipawset /nipawset/ | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | dbëk-gises /dbək‿ɡises/ | nipáhum /nipahum/ |
| Stern | alakws /alakʷs/ | possesom /pəsːesɒm/ | atcakos /atʃakos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | nuk /nək/ | alaánkw /alaːŋkʷ/ |
| Mutter | nigueno /niɡweno/ | nikuwoss /nikuwoss/ | okawi /okawi/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | nge /ŋɡe/ | nkáhees /ŋkaheːs/ |
| Vater | mitôgwes /mitõɡwes/ | mihtaqs /mihtaqs/ | ohi /ohi/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | nos /nos/ | nóoxw /noːxw/ |
| Ich | nia /nia/ | nil /nil/ | nir /niɾ/ | ᓂᔭ /niya/ | ᓂᔭ /nija/ | nin /nin/ | nii /niː/ |
| Du | kia /kia/ | kil /kil/ | kir /kiɾ/ | ᑭᔭ /kiya/ | ᑭᔭ /kija/ | kin /kin/ | kii /kiː/ |
| Name | wizôwôgan /wizɔ̃wɔ̃ɡan/ | wisuwon /wisəwɒn/ | wirowin /wiɾowin/ | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | zhnekaswen /ʒnɛkaswən/ | wiinzuwaakan /wiːnzuwaːkan/ |
| Auge | seskaganno /seskaɡanno/ | ʼskinekekutu /skinekekutu/ | mickisikw /mitʃkisikʷ/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | shkishek /ʃkɪʃek/ | wíikšiit /wiːkʃiːt/ |
| Hand | nelidj /nelidʒ/ | lukikʼn /lukikən/ | kicikon /kitʃikon/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | nej /netʃ/ | mléelii /mleːliː/ |
| Herz | matagua /mataɡwa/ | utʼine /utinə/ | mite /mite/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | déh /deː/ | ulehyii /ulehjiː/ |
| Liebe | wadjawimaɔ /wadʒawimɔ̃/ | kosi /kosi/ | sakitewin /sakitewin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | zhawéndan /ʒaweːndan/ | ahóoluw /ahoːluw/ |
| Baum | abazi /abazi/ | ʼsupi /supi/ | mihtikw /mihtikw/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mtëg /mtəɡ/ | hìttuk /hitːuk/ |
| Haus | wigwôm /wiɡwõm/ | wikkihtit /wikːihtit/ | miciwap /mitʃiwap/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wigwam /wiɡwam/ | wíikwam /wiːkwam/ |
| Hund | alemos /alemos/ | ʼmuʼs /muʔs/ | atim /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | nemosh /nemoʃ/ | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ |
| Katze | minasso /minasso/ | mihtukomuhs /mihtukomuhs/ | minoc /minotʃ/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | gazhag /ɡaʒaɡ/ | póshiis /poʃiːs/ |
| Essen | midjoda /midʒoda/ | mititi /mititi/ | mitikwa /mitikwa/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | wisne /wɪsne/ | mit /mit/ |
| Trinken | minoda /minoda/ | mun /mun/ | minikwa /minikwa/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | mnëkwé /mnəkwe/ | mneew /mneew/ |
| Eins | ngwedi /ŋɡwedi/ | pesokul /pesokul/ | peikw /pejkʷ/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ngot /ŋɡot/ | ngwútii /ŋɡwutiː/ |
| Zwei | nis /nis/ | nis /nis/ | niso /niso/ | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | nish /nɪʒ/ | niisha /niːʃa/ |
| Hallo | kwai /kwai/ | kʼulasuwiyat /kulasuwijat/ | kwei /kwej/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | bozho /boʒo/ | hé /heː/ |
| Danke | wliwni /wliwni/ | woliwon /woliwon/ | mikwetc /mikwetʃ/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | migwéch /miɡwetʃ/ | wanìshi /waniʃi/ |
| Gut | wlaha /wlaha/ | woli /woli/ | miloci /milotʃi/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | ᒥᔫ /mijo/ | mno /mno/ | weltóok /weltoːk/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.