ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ
Plains-Cree
Algisch (Algonkin, Zentralalgonkin, Cree-Montagnais-Naskapi)
Plains-Cree (Nēhiyawēwin, „Cree-Sprache“) ist der größte Vertreter des Cree-Dialektkontinuums, der Y-Dialekt, der in den kanadischen Prärien gesprochen wird. Die Cree-Dialektkette (Plains crk → Woods cwd → Swampy csw → Moose crm → East cr-East/cr-James) zeigt fortschreitende Lautverschiebungen des Nachfolgers des proto-algonkischen *l: Plains hat /j/ (y), Woods hat /ð/, Swampy hat /n/ usw. Plains-Cree bewahrt die traditionelle polysynthetische algonkische Morphologie mit ausgefeilter Verbklassifikation (belebt/unbelebt × transitiv/intransitiv). Die Cree-Silbenschrift (in den 1840er Jahren von James Evans für das Cree entwickelt, an Inuktitut und Ojibwe angepasst) ist weit verbreitet.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Plains-Cree
Wasser
ᓂᐱᕀ
/nipiː/
Feuer
ᐃᐢᑯᑌᐤ
/iskoteːw/
Sonne
ᐲᓯᒼ
/piːsim/
Mond
ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ
/tipiskaːwi piːsim/
Stern
ᐊᒑᐦᑯᐢ
/acaːhkos/
Mutter
ᓂᑳᐃᐧ
/nikaːwiː/
Vater
ᓅᐦᑖᐃᐧ
/noːhtaːwiː/
Ich
ᓂᔭ
/niya/
Du
ᑭᔭ
/kiya/
Name
ᐑᐦᐅᐏᐣ
/wiːhowin/
Auge
ᒥᐢᑮᓯᐠ
/miskiːsik/
Hand
ᒥᒋᒋᕀ
/micicij/
Herz
ᒥᑌᐦ
/miteːh/
Liebe
ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ
/saːkihiweːwin/
Baum
ᒥᐢᑎᐠ
/mistik/
Haus
ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ
/waːskahikan/
Hund
ᐊᑎᒼ
/atim/
Katze
ᒥᓅᐢ
/minoːs/
Essen
ᒨᐍᐤ
/moːweːw/
Trinken
ᒥᓂᐦᑴᐤ
/minihkweːw/
Eins
ᐯᔭᐠ
/peːjak/
Zwei
ᓃᓱ
/niːso/
Hallo
ᑖᓂᓯ
/taːnisi/
Danke
ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ
/haj haj/
Gut
ᒥᔼᓯᐣ
/mijwaːsin/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Algic (Algonquian, Central, Cree-Montagnais-Naskapi)-Sprachen
| Bedeutung | Plains-Cree | Cree (Plains) | Atikamekw | Menominee | Ojibwe | Munsee | Algonkin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | nipi /nipi/ | nepāew /nəpaːew/ | nibi /nibi/ | mpíi /mbiː/ | nibì /nɪbiː/ |
| Feuer | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ickoteo /iʃkoteo/ | eskotēw /eskoteːw/ | ishkode /iʃkode/ | lúhsuw /luhsuw/ | ishkotè /ɪʃkɔteː/ |
| Sonne | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | pisim /pisim/ | kēsoq /keːsoʔ/ | giizis /ɡiːzis/ | kíishux /kiːʃux/ | kìzis /kiːzɪs/ |
| Mond | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | dibik-giizis /dibik ɡiːzis/ | nipáhum /nipahum/ | tibik-kìzis /tɪbɪkkiːzɪs/ |
| Stern | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | atcakos /atʃakos/ | anaeq /anɛːʔ/ | anang /anaŋ/ | alaánkw /alaːŋkʷ/ | anang /aˈnaŋ/ |
| Mutter | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | okawi /okawi/ | nekīah /nekiːah/ | nimaamaa /nimaːmaː/ | nkáhees /ŋkaheːs/ | ningà /nɪŋɡaː/ |
| Vater | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | ohi /ohi/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | indede /indede/ | nóoxw /noːxw/ | nòs /nɔːs/ |
| Ich | ᓂᔭ /niya/ | ᓂᔭ /nija/ | nir /niɾ/ | nenah /nɛnah/ | niin /niːn/ | nii /niː/ | niin /niːn/ |
| Du | ᑭᔭ /kiya/ | ᑭᔭ /kija/ | kir /kiɾ/ | kenah /kɛnah/ | giin /ɡiːn/ | kii /kiː/ | giin /ɡiːn/ |
| Name | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | wirowin /wiɾowin/ | -esian /ɛsian/ | izhinikaazowin /ɪʒɪnɪkaːzowɪn/ | wiinzuwaakan /wiːnzuwaːkan/ | wiinzowin /wiːnzowin/ |
| Auge | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | mickisikw /mitʃkisikʷ/ | oskēsek /oskeːsek/ | oshkiinzhig /oʃkiːnʒiɡ/ | wíikšiit /wiːkʃiːt/ | oshkìnzhig /ɔʃkiːnʒɪɡ/ |
| Hand | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | kicikon /kitʃikon/ | onehkeh /onehkeh/ | ninij /ninidʒ/ | mléelii /mleːliː/ | ninj /nɪndʒ/ |
| Herz | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | mite /mite/ | otēh /oteːh/ | odeʼ /odeʔ/ | ulehyii /ulehjiː/ | odè /ɔdeː/ |
| Liebe | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | sakitewin /sakitewin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | zaagiʼiwewin /zaːɡiʔiweːwin/ | ahóoluw /ahoːluw/ | sàgi'à /saːɡiʔaː/ |
| Baum | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mihtikw /mihtikw/ | metekoh /metekoh/ | mitig /mitiɡ/ | hìttuk /hitːuk/ | mitig /mɪtɪɡ/ |
| Haus | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | miciwap /mitʃiwap/ | wīkewam /wiːkewam/ | wiigiwaam /wiːɡiwaːm/ | wíikwam /wiːkwam/ | wàkàigan /waːkaːiɡan/ |
| Hund | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | atim /atim/ | anēm /aneːm/ | animosh /animoʃ/ | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ | animosh /anɪmɔʃ/ |
| Katze | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | minoc /minotʃ/ | — /—/ | gaazhagens /ɡaːʒaɡens/ | póshiis /poʃiːs/ | — /—/ |
| Essen | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | mitikwa /mitikwa/ | mīcew /miːtʃew/ | wiisini /wiːsini/ | mit /mit/ | wìsini /wiːsɪni/ |
| Trinken | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | minikwa /minikwa/ | menew /menew/ | minikwe /minikwe/ | mneew /mneew/ | minikwe /mɪnɪkwe/ |
| Eins | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | peikw /pejkʷ/ | nekot /nekot/ | bezhig /beʒiɡ/ | ngwútii /ŋɡwutiː/ | pejig /peʒɪɡ/ |
| Zwei | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | niso /niso/ | nīs /niːs/ | niizh /niːʒ/ | niisha /niːʃa/ | niizh /niːʒ/ |
| Hallo | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | kwei /kwej/ | posoh /posoh/ | boozhoo /boːʒoː/ | hé /heː/ | Kwe /kwe/ |
| Danke | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | mikwetc /mikwetʃ/ | wāēwāēnen /wɛːwɛːnen/ | miigwech /miːɡʷetʃ/ | wanìshi /waniʃi/ | Migwech /mɪɡwetʃ/ |
| Gut | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | ᒥᔫ /mijo/ | miloci /milotʃi/ | menwāewen /menwaːewen/ | mino /mino/ | weltóok /weltoːk/ | mino /mɪnɔ/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.