Kirimi
尼亚图鲁语
尼日尔-刚果语系
尼亚图鲁语(基里米语,自称 Kinyaturu)是坦桑尼亚中央班图组(Glottolog F32)的班图语,由约 57 万人在坦桑尼亚中部的辛吉达地区(地区首府和尼亚图鲁文化中心的辛吉达镇周围)使用。尼亚图鲁人传统上是中部坦桑尼亚半干旱高原的半游牧养牛者和小米-高粱农业者,与姊妹语言朗吉语(lag, F33)共享埃亚西湖/辛吉达集群 F30 特征,与尼亚姆韦齐语(nym, F22)的关系更远。语言学上,尼亚图鲁语具有典型东部班图特征(16+ 个名词类、含主语-宾语-时态-体一致的复杂动词形态、双调音域系统),奥尔森 1964 年的 SIL 音韵学描述是主要的现代文献。该社区在教育和城市背景下已大量转向斯瓦希里语,但在农村村庄中仍将尼亚图鲁语作为主要的家庭语言。
使用地区
尼亚图鲁语的31个核心词
水
maazi
/maːzi/
火
moto
/moto/
太阳
nzua
/nzua/
月亮
umweri
/umweɾi/
星
nyeenyeeri
/ɲeːɲeːri/
母亲
mama
/mama/
父亲
tata
/tata/
我
une
/une/
你
uwe
/uwe/
名字
izina
/izina/
眼睛
iriiso
/iɾiːso/
手
ukuboko
/ukuboko/
心
umutima
/umutima/
爱
butogwa
/butoɡwa/
树
umuti
/umuti/
房子
nyumba
/ɲumba/
狗
imbwa
/imbwa/
猫
paka
/paka/
吃
kuria
/kuɾia/
喝
kunywa
/kuɲwa/
一
umwe
/umwe/
二
aviri
/aβiri/
你好
mbukire
/mbukiɾe/
谢谢
asante
/aˈsante/
好
kihi
/kihi/
来源
单词比较
与Niger-Congo相关语言比较
| 含义 | 尼亚图鲁语 | 桑古语 | 尚巴拉语 | 阿苏语 | 尼亚姆韦齐语 | 塞纳语 | 通布卡语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | maazi /maːzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mazi /mazi/ | mende /mende/ | minzi /minzi/ | madzi /madzi/ | maji /madʒi/ |
| 火 | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| 太阳 | nzua /nzua/ | liluga /liluɡa/ | zuwa /zuwa/ | idhuva /iðuʋa/ | izuba /izuβa/ | dzuwa /dzuwa/ | zuwa /zuwa/ |
| 月亮 | umweri /umweɾi/ | umwesi /umwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ |
| 星 | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| 母亲 | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mayu /majʊ/ | mai /mai/ | amama /amama/ |
| 父亲 | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | adada /adada/ |
| 我 | une /une/ | une /une/ | niye /nije/ | mine /mine/ | nene /ˈnene/ | ine /ine/ | ine /ine/ |
| 你 | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| 名字 | izina /izina/ | litawa /litawa/ | izina /izina/ | izina /izina/ | lina /ˈlina/ | dzina /dzina/ | zina /zina/ |
| 眼睛 | iriiso /iɾiːso/ | iliho /iliho/ | izo /izo/ | iiso /iːso/ | liso /liso/ | diso /diso/ | jiso /dʒiso/ |
| 手 | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | ukono /ukono/ | mkono /mkono/ | ikobo /ikoβo/ | nkono /nkono/ | woko /woko/ |
| 心 | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | mwoyo /mwojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ |
| 爱 | butogwa /butoɡwa/ | ulungu /uluŋɡu/ | kwenda /kwenda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | kufuna /kufuna/ | kutemwa /kutemwa/ |
| 树 | umuti /umuti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | khuni /kʰuni/ |
| 房子 | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| 狗 | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | ncheŵe /ntʃewe/ |
| 猫 | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | chona /tʃona/ |
| 吃 | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kurya /kuɾja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kurya /kuɾja/ |
| 喝 | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ |
| 一 | umwe /umwe/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imwe /imwe/ | imo /imo/ | posi /posi/ | cimoza /tʃimoza/ |
| 二 | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ | mbili /mbili/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | piŵiri /piwiri/ | ŵiŵiri /βiβiɾi/ |
| 你好 | mbukire /mbukiɾe/ | mbasala /mbasala/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | shiloi /ʃiloi/ | mwadita /mwadita/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | monire /moniɾe/ |
| 谢谢 | asante /aˈsante/ | nashukulu /naʃukulu/ | asante /asante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | twabakaba /twaβakaβa/ | ndatenda /ndatenda/ | yewo /jewo/ |
| 好 | kihi /kihi/ | kwifwa /kwifwa/ | hedi /hedi/ | mwamba /mwamba/ | lihi /lihi/ | nadidi /nadidi/ | cwemi /tʃwemi/ |
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要;交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。