ภาษาชูวัช

ภาษาชูวัช (Чӑвашла Čăvašla) เป็นภาษาตระกูลเตอร์กิกสาขาโอกูร์เพียงภาษาเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่ และเป็นตัวแทนของการแยกสายที่ลึกที่สุดในตระกูลเตอร์กิก — โดยมีภาษาเตอร์กิกร่วม (Common Turkic) อยู่ฝ่ายหนึ่ง และภาษาชูวัช (โอกูร์) อยู่อีกฝ่ายหนึ่ง มีผู้พูดราว 1 ล้านคนตามแนวลุ่มแม่น้ำโวลกาตอนกลาง ภาษานี้รักษาลักษณะของภาษาเตอร์กิกดั้งเดิม (Proto-Turkic) ที่สูญหายไปในภาษาเตอร์กิกอื่น ๆ ได้แก่ การกลายเป็นเสียง r (rhotacism) (เตอร์กิกร่วม z ↔ ชูวัช r เช่น เตอร์กิกร่วม "ökü͡z" วัวควาย ↔ ชูวัช "văkăr") และการกลายเป็นเสียง l (lambdacism) (เตอร์กิกร่วม š ↔ ชูวัช l) ทำให้ภาษานี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการบูรณะทางประวัติศาสตร์ของบรรพภาษาเตอร์กิกดั้งเดิม ภาษาชูวัชเป็นทายาทโดยตรงของภาษาบัลการ์แห่งโวลกาในยุคกลางที่ปรากฏหลักฐานบนแผ่นศิลาจารึกหลุมศพในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13-14 และเป็นภาษาราชการร่วมกับภาษารัสเซียในสาธารณรัฐชูวาเชีย (เมืองหลวงคือเชบอกซารี) อักษรซีริลลิกที่มีเครื่องหมายกำกับเสียง (Ӑ ӑ Ӗ ӗ Ҫ ҫ Ӳ ӳ) เป็นมาตรฐานมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1872 (อักขรวิธีแบบยาคอฟเลฟ) แทนที่การทดลองสั้น ๆ ก่อนหน้านี้ด้วยอักษรอาหรับและอักษรละติน