ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ

ภาษาซีเบ

Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe

ตระกูลภาษาTungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe ผู้พูด約3万人 ภูมิภาคQapqal Xibe Autonomous County, Xinjiang การถอดอักษรโรมันMöllendorff (Sibe convention) + IPA การอ่านภาษาซีเป (ลูกหลานที่ยังคงอยู่ของภาษาแมนจู)

ภาษาซีเป (錫伯語) เป็นภาษาตุงกัสที่มีผู้พูดประมาณ 25,000–30,000 คน ส่วนใหญ่ในเขตปกครองตนเองชนเผ่าซีเปแห่งจ้าปูฉาในซินเจียง ซึ่งเป็นลูกหลานของแปดแบนเนอร์ซีเปที่ถูกอพยพจากแมนจูเรียมาเมื่อปี 1764 เป็นลูกหลานสายตรงที่ยังคงอยู่ของแมนจูวรรณคดี คำศัพท์เกือบทั้งหมดสืบทอดมาเหมือนเดิมแต่เสียงเปลี่ยนไปมาก: แมนจู *ki, *ke, *gi, *ge เพดานเป็น /tɕ, d͡ʑ/ หลังสระ (muke 'น้ำ' → /mutɕə/, wargi 'ตะวันตก' → /wartɕi/), ระบบสระขยายจาก 6 เป็น 8 (เพิ่ม /y, œ/), เสียงเสียดแทรกระหว่างสระกลายเป็นเสียงก้อง ([s]→[z], [x]→[ɣ]/[ʁ]) ปัจจัยกริยายังไม่เสร็จ -mbi มักย่อเป็น -m ในภาษาพูด ยังคงใช้อักษรแมนจูเพิ่มสองตัว ที่จ้าปูฉายังมีการศึกษาประถมด้วยภาษาซีเปและหนังสือพิมพ์ซีเป Cabcal Serkin — นับเป็นภาษาตุงกัสไม่กี่ภาษาที่ยังมีการสืบทอดข้ามรุ่นที่กระตือรือร้น

พื้นที่ที่ใช้

การอ่านอักษรจีนใน ภาษาซีเบ

อักษร ความหมาย การอ่าน รูปเขียน IPA
one ᠡᠮᡠemu /əmu/
two ᠵᡠᠸᡝjuwe /d͡ʑuwə/
three ᡳᠯᠠᠨilan /ilan/
four ᡩᡠᡳᠨduin /duin/
five ᠰᡠᠨᠵᠠsunja /sund͡ʑa/
six ᠨᡳᠩᡤᡠᠨninggun /niŋɢun/
seven ᠨᠠᡩᠠᠨnadan /nadan/
eight ᠵᠠᡴᡡᠨjakūn /d͡ʑaqun/
nine ᡠᠶᡠᠨuyun /ujun/
ten ᠵᡠᠸᠠᠨjuwan /d͡ʑuwan/
sun ᡧᡠᠨšun /ɕun/
moon ᠪᡳᠶᠠbiya /bija/
mountain ᠠᠯᡳᠨalin /alin/
water ᠮᡠᡴᡝmuke /mutɕə/
fire ᡨᡠᠸᠠtuwa /tuwa/
tree ᠮᠣᠣmoo /mɔː/
soil ᠪᠣᡳᡥᠣᠨboihon /bɔiʁɔn/
sky ᠠᠪᡴᠠabka /apqa/
ground ᠨᠠna /na/
sea ᠮᡝᡩᡝᡵᡳmederi /mədəri/
dragon ᠮᡠᡩᡠᡵᡳmuduri /muduri/
tiger ᡨᠠᡧᠠtasha /taɕa/
dog ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨindahūn /indaʁun/
horse ᠮᠣᡵᡳᠨmorin /mɔrin/
bird ᡤᠠᡧᠠgasha /ɢaɕa/
fish ᠨᡳᠮᠠᡥᠠnimaha /nimaʁa/
ox ᡳᡥᠠᠨihan /iʁan/
sheep ᡥᠣᠨᡳᠨhonin /χɔnin/
cat ᡴᡝᠰᡳᡴᡝkesike /kəsitɕə/
person ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠniyalma /ɲalma/
hand ᡤᠠᠯᠠgala /ɢala/
foot ᠪᡝᡨᡥᡝbethe /bətxə/
eye ᠶᠠᠰᠠyasa /jaza/
ear ᡧᠠᠨšan /ɕan/
mouth ᠠᠩᡤᠠangga /aŋɢa/
head ᡠᠵᡠuju /ud͡ʑu/
heart ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨniyaman /ɲaman/
blood ᠰᡝᠩᡤᡳsenggi /səŋɣi/
meat ᠶᠠᠯᡳyali /jali/
up ᡩᡝᠯᡝdele /dələ/
down ᡶᡝᠵᡳᠯᡝfejile /fəd͡ʑilə/
middle ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠdulimba /dulimba/
hit ᡤᠣᡳᠪᡠᠮᠪᡳgoibumbi /ɢɔibum/
center ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳdulimbai /dulimbai/
left ᡥᠠᡧᡡhashū /χaɕu/
right ᡳᠴᡳici /it͡ɕi/
east ᡩᡝᡵᡤᡳdergi /dərɡi/
西 west ᠸᠠᡵᡤᡳwargi /warɡi/
south ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳjulergi /d͡ʑulərɡi/
north ᠠᠮᠠᡵᡤᡳamargi /amarɡi/
go ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳyabumbi /jawum/
row ᡶᠠᡳᡩᠠᠨfaidan /faidan/
come ᠵᡳᠮᠪᡳjimbi /d͡ʑim/
leave ᡤᡝᠨᡝᠮᠪᡳgenembi /ɡənəm/
see ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳsabumbi /sabum/
hear ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳdonjimbi /dɔnd͡ʑim/
eat ᠵᡝᠮᠪᡳjembi /d͡ʑəm/
drink ᠣᠮᡳᠮᠪᡳomimbi /ɔmim/
run ᠰᡠᠵᡠᠮᠪᡳsujumbi /sud͡ʑum/
sit ᡨᡝᠮᠪᡳtembi /təm/
stand ᡳᠯᡳᠮᠪᡳilimbi /ilim/

แหล่งข้อมูล

เปรียบเทียบคำศัพท์

เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Tungusic (Manchu-Nanai, Manchu — sister/dialect of Manchu) ที่เกี่ยวข้อง

ความหมาย ภาษาซีเบแมนจูภาษาจูร์เชนภาษานานายภาษาอูเดเกภาษาเอเวนภาษาเอเวนกิ
น้ำ ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ muke /muke/ муэ /mue/ уй /uj/ му /mu/ му /mu/
ไฟ ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ tuwa /tuwa/ това /tova/ тогбо /toɡbo/ тоог /toːɡ/ того /toɡo/
ดวงอาทิตย์ ᠰᡠᠨ /sun/ ᡧᡠᠨ /ʃun/ šun /ʃun/ сиун /siun/ даигаси /daiɡasi/ нөлтэн /nølten/ дылача /dɯlatɕa/
ดวงจันทร์ ᠪᡳᠶᠠ /bija/ ᠪᡳᠶᠠ /bija/ biya /bija/ биа /bia/ биа /bia/ бяг /bjaɡ/ бега /beɡa/
แม่ ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ eme /eme/ энин /enin/ энэ /ene/ эньэн /eɲen/ эни /eni/
พ่อ ᠠᠮᠠ /ama/ ᠠᠮᠠ /ama/ ama /ama/ ама /ama/ амэ /amə/ ама /ama/ ама /ama/
กิน ᠵᡝᠮᠪᡞ /d͡ʒəmbi/ ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ jefu /dʒefu/ депу /depu/ джевэ /d͡ʒevə/ дьэб /dʒeb/ дептэ /depte/
ดื่ม ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ omi /omi/ омичи /omitʃi/ омимэ /omimə/ ум /um/ умӣ /umiː/
หน้า 1/3

เปรียบเทียบการอ่านอักษรจีน

เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Tungusic > Southern Tungusic > Manchu-Sibe ที่เกี่ยวข้อง

อักษร ภาษาซีเบแมนจูภาษาจูร์เชนภาษาตุงกุสดั้งเดิมภาษาขีตันภาษามองโกลดั้งเดิมคุนโยมิ (อ่านแบบญี่ปุ่น)
emu /əmu/ emu /emu/ emu /emu/ *əmun /*əmun/ om /əm/ *nigen /*niɡen/ hito /çito/
juwe /d͡ʑuwə/ juwe /d͡ʒuwə/ juwe /dʑuwe/ *dʒuər /*d͡ʒuər/ jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ futa /ɸɯta/
ilan /ilan/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ gur /ɡur/ *gurba(n) /*gurban/ mi /mi/
duin /duin/ duin /duin/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ yo /jo/
sunja /sund͡ʑa/ sunja /sund͡ʒa/ sunja /sundʑa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ tau /tau/ *tabu(n) /*tabun/ itsu /it͡sɯ/
ninggun /niŋɢun/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ mu /mɯ/
nadan /nadan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ dalu /dalu/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nana /nana/
jakūn /d͡ʑaqun/ jakūn /d͡ʒakʰuːn/ jakūn /dʑakɯn/ *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ naim /naim/ *nayima(n) /*najiman/ ya /ja/
uyun /ujun/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ isen /isen/ *yersü(n) /*jersyn/ kokono /kokono/
juwan /d͡ʑuwan/ juwan /d͡ʒuwan/ juwan /dʑuwan/ *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ par /par/ *harba(n) /*harban/ /toː/
หน้า 1/7

ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก