Iñupiatun
Инупиак
Эскимосско-алеутская (инуиты)
Инупиак (ISO 639-1: ik) — язык инуитско-юпикско-унанганской семьи, распространённый на севере и северо-западе Аляски. В инупиаке Аляски выделяют две крупные диалектные группы: североаляскинскую, включающую North Slope и малимиут, и группу полуострова Сьюард, включающую кавиарак и Bering Strait. Эти группы существенно различаются, тогда как соседние разновидности образуют континуум. По современным оценкам на Аляске имеется около 500–1 500 высококомпетентных носителей, а также изучающие язык как второй, но передача детям сильно ослабла. Инупиак — полисинтетический язык, в котором сложные слова строятся из нескольких морфем; он записывается латинской орфографией с буквами ġ, ł, ñ и ŋ. Это один из официальных языков Аляски, а общинные программы и курсы Университета Аляски поддерживают его документирование и возрождение.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Инупиак
Вода
imiq
/imiq/
Огонь
igniq
/iɡniq/
Солнце
siqiñiq
/siqiɲiq/
Луна
tatqiq
/tatqiq/
Звезда
uvluġiaq
/uvluʁiaq/
Мать
aaka
/aːka/
Отец
aapa
/aːpa/
Я
uvaŋa
/uvaŋa/
Ты
ilvich
/iʎvitʃ/
Имя
atiq
/atiq/
Глаз
iri
/iri/
Рука
argak
/arɡak/
Сердце
uumman
/uːmːan/
Любовь
piqpaġiyaa
/piqpaʁijaː/
Дерево
napaaqtaq
/napaːqtaq/
Дом
iglu
/iɡlu/
Собака
qimmiq
/qimːiq/
Кошка
pussiq
/pusːiq/
Есть
niġiruq
/niʁiruq/
Пить
imiġuq
/imiʁuq/
Один
atausiq
/atausiq/
Два
malġuk
/maʎɣuk/
Привет
paglagvik
/paɡlaɡvik/
Спасибо
quyanaq
/qujanaq/
Хороший
nakuuruq
/nakuːruq/
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Eskimo-Aleut (Inuit)
| Значение | Инупиак | Инуктитут | Гренландский | Центрально-аляскинский юпик | Центральносибирский юпикский | Тувалу | Токелау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | imiq /imiq/ | ᐃᒪᖅ /imaq/ | imeq /imeq/ | meq /meq/ | мэк /mək/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Огонь | igniq /iɡniq/ | ᐃᑯᒪ /ikuma/ | ikuallaq /ikuaɬːaq/ | keneq /keneq/ | кэныг /kənəɡ/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Солнце | siqiñiq /siqiɲiq/ | ᓯᕿᓂᖅ /siqiniq/ | seqineq /seqineq/ | akerta /akerta/ | маасьихта /maːsʲixta/ | laa /laː/ | la /la/ |
| Луна | tatqiq /tatqiq/ | ᑕᖅᑭᖅ /taqːiq/ | qaammat /qaːmːat/ | iraluq /iraluq/ | аасʼта /aːsʼta/ | masina /masina/ | malama /malama/ |
| Звезда | uvluġiaq /uvluʁiaq/ | ᐅᓪᓗᕆᐊᖅ /ulˈluːriaq/ | ulloriaq /uɬːɔʁiaq/ | agyaq /aɣjaq/ | агьяӄ /aɣjaq/ | fetū /feˈtuː/ | fetu /fetu/ |
| Мать | aaka /aːka/ | ᐊᓈᓇ /anaːna/ | anaana /anaːna/ | aana /aːna/ | аакаг /aːkaɡ/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ |
| Отец | aapa /aːpa/ | ᐊᑖᑕ /ataːta/ | ataata /ataːta/ | ata /ata/ | аатаг /aːtaɡ/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ |
| Я | uvaŋa /uvaŋa/ | ᐅᕙᖓ /uˈvaŋa/ | uanga /uaŋa/ | wiinga /wiːŋa/ | хванга /xʷaŋa/ | au /au/ | au /au/ |
| Ты | ilvich /iʎvitʃ/ | ᐃᕝᕕᑦ /ivːit/ | illit /iɬːit/ | elpet /əɬpət/ | элпэк /əɬpək/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Имя | atiq /atiq/ | ᐊᑎᖅ /aˈtiq/ | ateq /atəq/ | ateq /atəq/ | атэӄ /atəq/ | igoa /iˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Глаз | iri /iri/ | ᐃᔨ /iji/ | isi /isi/ | ii /iː/ | ии /iː/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Рука | argak /arɡak/ | ᐊᒡᒑᖅ /aɡːaːq/ | assak /asːak/ | unirak /unirak/ | унаак /unaːk/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Сердце | uumman /uːmːan/ | ᐆᒻᒪᑦ /uːmːat/ | uummat /uːmːat/ | irua /irua/ | эунгэк /əuŋək/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| Любовь | piqpaġiyaa /piqpaʁijaː/ | ᓇᒡᓕᒍᓱᒃ- /naɡliɡusuk/ | asaaq /asaːq/ | kenka /kenka/ | сахвэк /saxvək/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Дерево | napaaqtaq /napaːqtaq/ | ᓇᐹᖅᑐᖅ /napaːqtuq/ | orpik /oɾpik/ | napa /napa/ | эивкʼак /əivkʼak/ | laakau /laːkau/ | lakau /lakau/ |
| Дом | iglu /iɡlu/ | ᐃᒡᓗ /iɡlu/ | illu /iɬːu/ | ena /ena/ | нэӈэн /nəŋən/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Собака | qimmiq /qimːiq/ | ᕿᒻᒥᖅ /qimːiq/ | qimmeq /qimːeq/ | qimugta /qimuɣta/ | кагилхак /kaɡilxak/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ |
| Кошка | pussiq /pusːiq/ | ᐱᓯᒃᑎ /pisikti/ | qitsuk /qitsuk/ | qassraaraq /qassraːraq/ | пусʼик /pusʼik/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Есть | niġiruq /niʁiruq/ | ᓂᕆ- /niʁi/ | nerivoq /neɾivoq/ | ner'uq /nerʔuq/ | нэвлэк /nəvlək/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Пить | imiġuq /imiʁuq/ | ᐃᒥᖅ- /imiq/ | imerpoq /imeɾpoq/ | mertuq /mertuq/ | эвлэк /əvlək/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Один | atausiq /atausiq/ | ᐊᑕᐅᓯᖅ /atausiq/ | ataaseq /ataːseq/ | ataucik /atautʃik/ | атасʼек /atasʼek/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ |
| Два | malġuk /maʎɣuk/ | ᒪᕐᕈᒃ /mɑˈruːk/ | marluk /maɬːuk/ | malruk /maɬʁuk/ | малгʼук /maɬʁuk/ | lua /ˈlua/ | lua /lua/ |
| Привет | paglagvik /paɡlaɡvik/ | ᐊᐃ /aj/ | aluu /aluː/ | waqaa /waqaː/ | аипак /aipak/ | taalofa /taːlofa/ | malo ni /malo ni/ |
| Спасибо | quyanaq /qujanaq/ | ᓇᑯᕐᒦᒃ /nakuʁmiːk/ | qujanaq /qujanaq/ | quyana /qujana/ | игамсиӄанаӄ /iɡamsiqanaq/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Хороший | nakuuruq /nakuːruq/ | ᐱᐅᔪᖅ /piujuq/ | ajunngilaq /ajuŋːilaq/ | assirtuq /asːirtuq/ | асʼилкʼа /asʼilkʼa/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.