原始モンゴル語
원시 몽골어
Mongolic (proto)
원시 몽골어(Proto-Mongolic)는 할하 몽골어, 부랴트어, 칼미크-오이라트어, 내몽골 방언, 다구르어, 칭하이-간쑤 그룹(몽고르어, 보안어, 둥샹어 등)을 포함한 모든 몽골어계 언어의 재구된 공통 조어. 시기는 대체로 5–10세기 몽골 고원, 몽골 제국 흥기 직전·중기 몽골어 직전으로 본다. 재구는 『원조비사』, 팍파 문자 자료, 한몽 대역 어휘집, 현대 몽골 제언어의 비교에 기반하며 Janhunen (2003)과 Nugteren (2011)의 표기를 따른다. *nike(n) '하나', *naran '태양', *mori(n) '말', *kümün '사람' 등 별표 부착으로 표시되며, 어말 -n은 형태적 환경에서만 나타나기에 괄호 표시 관례가 있다.
사용 지역
원시 몽골어의 한자 독음
| 한자 | 뜻 | 독음 | 표기 | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *nigen | /*niɡen/ | |
| 二 | two | *qoyar | /*qojar/ | |
| 三 | three | *gurba(n) | /*gurban/ | |
| 四 | four | *dörbe(n) | /*dœrben/ | |
| 五 | five | *tabu(n) | /*tabun/ | |
| 六 | six | *jirguɣa(n) | /*dʒirɣuɣan/ | |
| 七 | seven | *doluɣa(n) | /*doluɣan/ | |
| 八 | eight | *nayima(n) | /*najiman/ | |
| 九 | nine | *yersü(n) | /*jersyn/ | |
| 十 | ten | *harba(n) | /*harban/ | |
| 日 | sun | *naran | /*naran/ | |
| 月 | moon | *sara(n) | /*saran/ | |
| 山 | mountain | *agula | /*aɣula/ | |
| 水 | water | *usu(n) | /*usun/ | |
| 火 | fire | *gal | /*ɡal/ | |
| 木 | tree | *modu(n) | /*modun/ | |
| 土 | soil | *sirui | /*siruj/ | |
| 天 | sky | *teŋri | /*teŋri/ | |
| 地 | ground | *gajar | /*ɡadʒar/ | |
| 海 | sea | *dalai | /*dalaj/ | |
| 犬 | dog | *noxai | /*noxaj/ | |
| 馬 | horse | *mori(n) | /*morin/ | |
| 鳥 | bird | *sibawun | /*sibaʊn/ | |
| 魚 | fish | *jigasu(n) | /*dʒiɣasun/ | |
| 牛 | ox | *hüker | /*hyker/ | |
| 羊 | sheep | *honi(n) | /*honin/ | |
| 人 | person | *kümün | /*kymyn/ | |
| 手 | hand | *gar | /*ɡar/ | |
| 足 | foot | *köl | /*kœl/ | |
| 目 | eye | *nidün | /*nidyn/ | |
| 耳 | ear | *cikin | /*tʃikin/ | |
| 口 | mouth | *aman | /*aman/ | |
| 頭 | head | *terixün | /*terixyn/ | |
| 心 | heart | *jirüken | /*dʒiryken/ | |
| 血 | blood | *cisu(n) | /*tʃisun/ | |
| 肉 | meat | *mika(n) | /*mikan/ | |
| 上 | up | *degere | /*deɡere/ | |
| 下 | down | *doxora | /*doxora/ | |
| 中 | middle | *dumda | /*dumda/ | |
| 中 | hit | *dumda | /*dumda/ | |
| 左 | left | *jegün | /*dʒeɡyn/ | |
| 右 | right | *baragun | /*baraɣun/ | |
| 東 | east | *jegün | /*dʒeɡyn/ | |
| 西 | west | *baragun | /*baraɣun/ | |
| 南 | south | *emüne | /*emyne/ | |
| 北 | north | *hoyitu | /*hojitu/ | |
| 行 | go | *yabu- | /*jabu-/ | |
| 行 | row | *yabu- | /*jabu-/ | |
| 来 | come | *ire- | /*ire-/ | |
| 去 | leave | *od- | /*od-/ | |
| 見 | see | *üje- | /*ydʒe-/ | |
| 聞 | hear | *sonos- | /*sonos-/ | |
| 食 | eat | *ide- | /*ide-/ | |
| 飲 | drink | *uxu- | /*uxu-/ | |
| 走 | run | *güyü- | /*ɡyjy-/ | |
| 坐 | sit | *saxu- | /*saxu-/ | |
| 立 | stand | *bos- | /*bos-/ |
출처
- Janhunen 2003
- Nugteren 2011
한자음 비교
Mongolic (proto) 계열 관련 언어와 비교
| 한자 | 원시 몽골어 | 거란어 | 원시 퉁구스어 | 원시 일본어 | 원시 한국어 | 원시 티베트-버마어 | 원시 묘요어 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *nigen /*niɡen/ | om /əm/ | *əmun /*əmun/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | *hʌtan /*hʌtan/ | — | *ʔɨ /*ʔɨ/ |
| 二 | *qoyar /*qojar/ | jur /dʒur/ | *dʒuər /*d͡ʒuər/ | *puta /*puta/ | *tupɨr /*tupɨɾ/ | *g-nis /*g-nis/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ |
| 三 | *gurba(n) /*gurban/ | gur /ɡur/ | *ilan /*ilan/ | *mi /*mi/ | *seki /*seki/ | *g-sum /*g-sum/ | *pjɔu /*pjɔu/ |
| 四 | *dörbe(n) /*dœrben/ | dur /dur/ | *dügin /*dyɡin/ | *jə /*jə/ | *neki /*neki/ | *b-ləy /*b-ləy/ | *plei /*plei/ |
| 五 | *tabu(n) /*tabun/ | tau /tau/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *itu /*itu/ | *tasəs /*tasəs/ | b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ | *prja /*prja/ |
| 六 | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | nil /nil/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *mu /*mu/ | *jəsəs /*jəsəs/ | *d-k-ruk /*d-k-ruk/ | *kruk /*kruk/ |
| 七 | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | dalu /dalu/ | *nadan /*nadan/ | *nana /*nana/ | *nirkup /*niɾkup/ | — | — |
| 八 | *nayima(n) /*najiman/ | naim /naim/ | *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ | *ja /*ja/ | *jətərp /*jətəɾp/ | *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ | — |
| 九 | *yersü(n) /*jersyn/ | isen /isen/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *kəkənə /*kəkənə/ | *ahop /*ahop/ | *d-kəw /*d-kəw/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ |
| 十 | *harba(n) /*harban/ | par /par/ | *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ | *təwə /*təwə/ | *jer /*jeɾ/ | — | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ |
| 日 | *naran /*naran/ | nair /nair/ | *siun /*siun/ | *pi /*pi/ | *hʌy /*hʌj/ | *nəy /*nəy/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ |
| 月 | *sara(n) /*saran/ | sair /sair/ | *bēga /*beːɡa/ | *tukuy /*tukui/ | *tʌr /*tʌɾ/ | s- 形*s-la /*s-la/g- 形*g-la /*g-la/ | *hlaH /*hlaH/ |
| 山 | *agula /*aɣula/ | ula /ʊla/ | *xada /*xada/ | *jama /*jama/ | *moy /*moj/ | *r-i /*r-i/ | — |
| 水 | *usu(n) /*usun/ | us /ʊs/ | *mū /*muː/ | *mintu /*mintu/ | *mɨr /*mɨɾ/ | — | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ |
| 火 | *gal /*ɡal/ | gal /ɡal/ | *tōga /*toːɡa/ | *poy /*poi/ | *pɨr /*pɨɾ/ | *mey /*mey/ | — |
| 木 | *modu(n) /*modun/ | — | *mō /*moː/ | *kəy /*kəi/ | *namk /*namk/ | — | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ |
| 土 | *sirui /*siruj/ | — | *na /*na/ | *tuti /*tuti/ | *hʌrk /*hʌɾk/ | — | — |
| 天 | *teŋri /*teŋri/ | teŋri /tʰeŋri/ | *abka /*abka/ | *ama /*ama/ | *hanʌr /*hanʌɾ/ | — | — |
| 地 | *gajar /*ɡadʒar/ | — | *na /*na/ | — | *tʌh /*tʌh/ | — | — |
| 海 | *dalai /*dalaj/ | — | *lāmu /*laːmu/ | *umi /*umi/ | *parʌr /*paɾʌɾ/ | — | — |
| 犬 | *noxai /*noxaj/ | — | *ŋinda /*ŋinda/ | *enu /*enu/ | *kahi /*kahi/ | *kʷəy /*kʷəy/ | *qluwX /*qluwX/ |
| 馬 | *mori(n) /*morin/ | morin /morin/ | *murin /*murin/ | — | — | — | *mjænB /*mjænB/ |
| 鳥 | *sibawun /*sibaʊn/ | — | *gasa /*ɡasa/ | *təri /*təri/ | *say /*saj/ | — | *m-nɔk /*m-nɔk/ |
| 魚 | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | — | *nimaka /*nimaka/ | *iwo /*iwo/ | *koki /*koki/ | *ŋ(y)a /*ŋ(y)a/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ |
| 牛 | *hüker /*hyker/ | — | *xuker /*xuker/ | *usi /*usi/ | *sjo /*sjo/ | — | — |
| 羊 | *honi(n) /*honin/ | — | — | — | — | — | — |
| 人 | *kümün /*kymyn/ | küü /kʰuː/ | *niama /*niama/ | *pitə /*pitə/ | *salʌm /*salʌm/ | *r-mi(y) /*r-mi(y)/ | *lan /*ʔja/ |
| 手 | *gar /*ɡar/ | — | *ŋāla /*ŋaːla/ | *ta /*ta/ | *son /*son/ | l- 形*l(y)ak /*l(y)ak/d- 形*dyak /*dyak/ | — |
| 足 | *köl /*kœl/ | — | *bəgdi /*bəɡdi/ | *asi /*asi/ | *par /*paɾ/ | — | — |
| 目 | *nidün /*nidyn/ | — | *jāsa /*jaːsa/ | *ma /*ma/ | *nun /*nun/ | *s-mik 形*s-mik /*s-mik/*s-myak 形*s-myak /*s-myak/ | — |
| 耳 | *cikin /*tʃikin/ | — | *sēn /*seːn/ | *mimi /*mimi/ | *kuy /*kuj/ | *r-na /*r-na/ | — |
| 口 | *aman /*aman/ | — | *amŋa /*amŋa/ | *kutuy /*kutui/ | *ip /*ip/ | — | — |
| 頭 | *terixün /*terixyn/ | — | *dil /*dil/ | *kasira /*kasira/ | *məri /*məɾi/ | — | *S-phreiX /*S-phreiX/ |
| 心 | *jirüken /*dʒiryken/ | — | *mēwan /*meːwan/ | *kəkərə /*kəkərə/ | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | — | — |
| 血 | *cisu(n) /*tʃisun/ | — | *sēksə /*seːksə/ | *ti /*ti/ | *pih /*pih/ | *s-hywəy /*s-hywəy/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ |
| 肉 | *mika(n) /*mikan/ | — | *uldʒə /*uld͡ʒə/ | *sisi /*sisi/ | *salh /*salh/ | *sya /*sya/ | — |
| 上 | *degere /*deɡere/ | — | *ugi /*uɡi/ | *upəy /*upəi/ | *uh /*uh/ | — | — |
| 下 | *doxora /*doxora/ | — | *xərgi /*xərɡi/ | *sita /*sita/ | *arʌy /*aɾʌj/ | — | — |
| 中 | *dumda /*dumda/ | — | *dulin /*dulin/ | *naka /*naka/ | *kawɨn /*kawɨn/ | — | — |
| 中 | *dumda /*dumda/ | — | *dulin /*dulin/ | *atar- /*atar-/ | *mac- /*mat͡s-/ | — | — |
| 左 | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | *dʒəgün /*d͡ʒəɡyn/ | *pintari /*pintari/ | *oyn /*ojn/ | — | — |
| 右 | *baragun /*baraɣun/ | — | *aŋān /*aŋaːn/ | *minkiri /*minkiri/ | *parʌn /*paɾʌn/ | — | — |
| 東 | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — | *pinkasi /*pinkasi/ | — | — | — |
| 西 | *baragun /*baraɣun/ | — | — | *nisi /*nisi/ | — | — | — |
| 南 | *emüne /*emyne/ | — | — | *minami /*minami/ | — | — | — |
| 北 | *hoyitu /*hojitu/ | — | — | *kita /*kita/ | — | — | — |
| 行 | *yabu- /*jabu-/ | — | *jabu- /*jabu-/ | *ik- /*ik-/ | *ka- /*ka-/ | — | — |
| 行 | *yabu- /*jabu-/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *okonap- /*okonap-/ | *hʌ- /*hʌ-/ | — | — |
| 来 | *ire- /*ire-/ | — | *əmə- /*əmə-/ | *kə- /*kə-/ | *o- /*o-/ | — | — |
| 去 | *od- /*od-/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *ka- /*ka-/ | — | — |
| 見 | *üje- /*ydʒe-/ | — | *ičə- /*it͡ʃə-/ | *mi- /*mi-/ | *po- /*po-/ | — | — |
| 聞 | *sonos- /*sonos-/ | — | *dōldi- /*doːldi-/ | *kik- /*kik-/ | *tɨr- /*tɨɾ-/ | — | — |
| 食 | *ide- /*ide-/ | — | *dʒəp- /*d͡ʒəp-/ | *kup- /*kup-/ | *mək- /*mək-/ | *dzya /*dzya/ | — |
| 飲 | *uxu- /*uxu-/ | — | *umī- /*umiː-/ | *nəm- /*nəm-/ | *mas- /*mas-/ | — | — |
| 走 | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | *tuksa- /*tuksa-/ | *pasir- /*pasir-/ | *tʌt- /*tʌt-/ | — | — |
| 坐 | *saxu- /*saxu-/ | — | *təgə- /*təɡə-/ | — | *anc- /*ant͡s-/ | — | — |
| 立 | *bos- /*bos-/ | — | *ili- /*ili-/ | *tat- /*tat-/ | *se- /*se-/ | — | — |
페이지 1/6
LangMap — 언어 시각화 프로젝트의 일부입니다. 정적이고 크롤링 가능한 요약이며, 인터랙티브 지도에서는 발음 음성, 필터, 지구본 보기를 제공합니다.