Lunaapeew
מונסי
Algic (Algonquian, Eastern, Lenape)
Munsee (Lunaapeew, "the Lenape language") is an Eastern Algonquian language of the Munsee Lenape people, originally inhabiting the lower Hudson Valley and Delaware River basin (NY/NJ/PA, including the area now called Manhattan). Forced westward by colonial pressure in the 17th-18th centuries, Munsee speakers eventually settled in scattered Ontario reserves (Moraviantown being the linguistic center today). Sister language to Unami Lenape (now extinct). Critically endangered with ~2 fluent elderly speakers; heritage-revival programs at Munsee-Delaware Nation maintain limited transmission.
היכן מדוברת
20 מילים בסיסיות במונסי
מים
mpíi
/mbiː/
אש
lúhsuw
/luhsuw/
שמש
kíishux
/kiːʃux/
ירח
nipáhum
/nipahum/
אמא
nkáhees
/ŋkahees/
אבא
nóoxw
/noːxw/
לאכול
mit
/mit/
לשתות
mneew
/mneew/
אהבה
ahóoluw
/ahoːluw/
לב
ulehyii
/ulehjiː/
עץ
hìttuk
/hitːuk/
בית
wíikwam
/wiːkwam/
כלב
mwáakaneew
/mwaːkaneːw/
חתול
póshiis
/poʃiːs/
יד
mléelii
/mleːliː/
עין
wíikšiit
/wiːkʃiːt/
שלום
hé
/heː/
תודה
wanìshi
/waniʃi/
אחד
ngwútii
/ŋɡwutiː/
טוב
weltóok
/weltoːk/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Algic (Algonquian, Eastern, Lenape) קשורות
| משמעות | מונסי | קרי הערבות | מנומיני | קרי (המישורים) | פוטאוואטומי | אירולה | שאיין |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | mpíi /mbiː/ | ᓂᐱᕀ /nipiː/ | nepāew /nəpaːew/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | mbish /mbɪʃ/ | nīr /niːɾ/ | mahpe /mahpe/ |
| אש | lúhsuw /luhsuw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | eskotēw /eskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | shkodé /ʃkode/ | tī /tiː/ | ho'ėstá /hoʔɛsta/ |
| שמש | kíishux /kiːʃux/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | kēsoq /keːsoʔ/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | gises /ɡises/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | éšeʼhe /éʃeʔhe/ |
| ירח | nipáhum /nipahum/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ | ᑎᐱᐢᑳᐍᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | dbëk-gises /dbək‿ɡises/ | niLā /niɭaː/ | ame'háo'o /ameʔhaʔoʔo/ |
| אמא | nkáhees /ŋkahees/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwiː/ | nekīah /nekiːah/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | nge /ŋɡe/ | ammā /amːaː/ | néhe'e /néheʔe/ |
| אבא | nóoxw /noːxw/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwiː/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | nos /nos/ | ayyā /ajːaː/ | néhyo /néhjo/ |
| לאכול | mit /mit/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | mīcew /miːtʃew/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | wisne /wɪsne/ | činnu /tʃinːu/ | mésehe /mésehe/ |
| לשתות | mneew /mneew/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | menew /menew/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | mnëkwé /mnəkwe/ | kuDi /kuɖi/ | mane /mane/ |
| אהבה | ahóoluw /ahoːluw/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | zhawéndan /ʒaweːndan/ | kāhal /kaːhal/ | méhotó'o /meʔhotoʔo/ |
| לב | ulehyii /ulehjiː/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | otēh /oteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | déh /deː/ | idayam /idajam/ | ohtsé /ohtse/ |
| עץ | hìttuk /hitːuk/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | metekoh /metekoh/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mtëg /mtəɡ/ | maram /maɾam/ | hohtsestse /hohtsestse/ |
| בית | wíikwam /wiːkwam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wīkewam /wiːkewam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wigwam /wiɡwam/ | vīDu /viːɖu/ | vee'e /veːʔe/ |
| כלב | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | anēm /aneːm/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | nemosh /nemoʃ/ | nāyi /naːji/ | oeškeso /oːʃkeso/ |
| חתול | póshiis /poʃiːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | — /—/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | gazhag /ɡaʒaɡ/ | pūne /puːne/ | pó'po /poʔpo/ |
| יד | mléelii /mleːliː/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | onehkeh /onehkeh/ | ᒥᒋᒋᕀ /miciciːj/ | nej /net͡ʃ/ | kayyu /kajːu/ | ma'kahko /maʔkahko/ |
| עין | wíikšiit /wiːkʃiːt/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | oskēsek /oskeːsek/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | shkishek /ʃkɪʃek/ | kaNN /kaɳː/ | vóome /voːme/ |
| שלום | hé /heː/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | posoh /posoh/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | bozho /boʒo/ | vannakkam /vanːakːam/ | Haaahe /haːhe/ |
| תודה | wanìshi /waniʃi/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | wāēwāēnen /wɛːwɛːnen/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | migwéch /miɡwet͡ʃ/ | nanri /nanɾi/ | néá'eše /néáʔeʃe/ |
| אחד | ngwútii /ŋɡwutiː/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | nekot /nekot/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ngot /ŋɡot/ | onnu /onːu/ | no'ka /noʔka/ |
| טוב | weltóok /weltoːk/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | menwāewen /menwaːewen/ | ᒥᔫ /mijo/ | mno /mno/ | nalla /nalːa/ | pevohto /pevohto/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.