中原音韻
Yuan-Mandarin
Sinitisch > Mandarin (früh)
Rekonstruktion der nordchinesischen Koinephonologie der Yuan-Zeit, wie sie im 'Zhōngyuán Yīnyùn' (中原音韻, 1324) festgehalten ist, das Zhou Deqing als Reimleitfaden für Sanqu und Zaju verfasste. Der Eingangston (入聲) ist bereits verloren und auf die drei offenen Töne verteilt; der ebene Ton hat sich nach Stimmhaftigkeit in yin und yang gespalten; das System mit 19 Anlauten, 19 Reimgruppen und 4 Tönen liegt strukturell schon nahe am modernen Mandarin, bewahrt aber noch bilabiale Nasalauslaute -m, den v-Anlaut (微) und apikale Vokale ɿ/ʅ — der älteste systematische Bericht in der Geschichte des Mandarin.
Wo es gesprochen wird
Lesungen der Han-Zeichen in Yuan-Mandarin
| Schriftzeichen | Bedeutung | Lesung | Form | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | i3 | /i˨˩˦/ | |
| 二 | two | ʐï4 | /ʐʅ˥˩/ | |
| 三 | three | sam1 | /sam˥/ | |
| 四 | four | sï4 | /sɿ˥˩/ | |
| 五 | five | u3 | /u˨˩˦/ | |
| 六 | six | lieu4 | /liəu˥˩/ | |
| 七 | seven | tshi3 | /tsʰi˨˩˦/ | |
| 八 | eight | pa3 | /pa˨˩˦/ | |
| 九 | nine | kieu3 | /kiəu˨˩˦/ | |
| 十 | ten | ʂï2 | /ʂʅ˧˥/ | |
| 日 | sun | ʐï4 | /ʐʅ˥˩/ | |
| 月 | moon | ye4 | /yɛ˥˩/ | |
| 山 | mountain | ʂan1 | /ʂan˥/ | |
| 水 | water | ʂuei3 | /ʂuei˨˩˦/ | |
| 火 | fire | xuo3 | /xuɔ˨˩˦/ | |
| 木 | tree | mu4 | /mu˥˩/ | |
| 土 | soil | thu3 | /tʰu˨˩˦/ | |
| 天 | sky | thien1 | /tʰiɛn˥/ | |
| 地 | ground | ti4 | /ti˥˩/ | |
| 海 | sea | xai3 | /xai˨˩˦/ | |
| 龍 | dragon | luŋ2 | /luŋ˧˥/ | |
| 虎 | tiger | xu3 | /xu˨˩˦/ | |
| 犬 | dog | khyen3 | /kʰyɛn˨˩˦/ | |
| 馬 | horse | ma3 | /ma˨˩˦/ | |
| 鳥 | bird | tiau3 | /tiau˨˩˦/ | |
| 魚 | fish | y2 | /y˧˥/ | |
| 牛 | ox | nieu2 | /niəu˧˥/ | |
| 羊 | sheep | iaŋ2 | /iaŋ˧˥/ | |
| 貓 | cat | miau1 | /miau˥/ | |
| 人 | person | ʐen2 | /ʐən˧˥/ | |
| 手 | hand | ʂeu3 | /ʂəu˨˩˦/ | |
| 足 | foot | tsu3 | /tsu˨˩˦/ | |
| 目 | eye | mu4 | /mu˥˩/ | |
| 耳 | ear | ʐï3 | /ʐʅ˨˩˦/ | |
| 口 | mouth | kheu3 | /kʰəu˨˩˦/ | |
| 頭 | head | theu2 | /tʰəu˧˥/ | |
| 心 | heart | sim1 | /sim˥/ | |
| 血 | blood | ɕye3 | /ɕyɛ˨˩˦/ | |
| 肉 | meat | ʐieu4 | /ʐiəu˥˩/ | |
| 上 | up | ʂaŋ4 | /ʂaŋ˥˩/ | |
| 下 | down | xia4 | /xia˥˩/ | |
| 中 | middle | tʂuŋ1 | /tʂuŋ˥/ | |
| 中 | hit | tʂuŋ4 | /tʂuŋ˥˩/ | |
| 央 | center | iaŋ1 | /iaŋ˥/ | |
| 左 | left | tsuo3 | /tsuɔ˨˩˦/ | |
| 右 | right | ieu4 | /iəu˥˩/ | |
| 東 | east | tuŋ1 | /tuŋ˥/ | |
| 西 | west | si1 | /si˥/ | |
| 南 | south | nam2 | /nam˧˥/ | |
| 北 | north | pei3 | /pəi˨˩˦/ | |
| 行 | go | ɕiŋ2 | /ɕiŋ˧˥/ | |
| 行 | row | xaŋ2 | /xaŋ˧˥/ | |
| 来 | come | lai2 | /lai˧˥/ | |
| 去 | leave | khy4 | /kʰy˥˩/ | |
| 見 | see | kien4 | /kiɛn˥˩/ | |
| 聞 | hear | ven2 | /vən˧˥/ | |
| 食 | eat | ʂï2 | /ʂʅ˧˥/ | |
| 飲 | drink | im3 | /im˨˩˦/ | |
| 走 | run | tseu3 | /tsəu˨˩˦/ | |
| 坐 | sit | tsuo4 | /tsuɔ˥˩/ | |
| 立 | stand | li4 | /li˥˩/ |
Quellen
- Zhou Deqing 周德清 (1324), Zhongyuan Yinyun 中原音韻
- Hsueh F.S. 薛鳳生 (1975), Phonology of Old Mandarin
- Coblin, W. South (2007), Modern Chinese Phonology: From Guānhuà to Mandarin
- Wikipedia: Zhongyuan Yinyun / Phonological history of Mandarin Chinese
Han-Lesungen im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sinitic > Mandarin (Early)-Sprachen
| Schriftzeichen | Yuan-Mandarin | Chinesisch (Mandarin) | Taiwan-Mandarin | Nordost-Mandarin | Thai-Chinesisches Mandarin | Zentral-Bai | Dunganisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | i3 /i˨˩˦/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yi⁵⁵ /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | it6 /ʔit̚˨˨˨/ | yi¹ /ji˦/ |
| 二 | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | èr /ɑɻ˥˩/ | nox3 /no˨˩˦/ | er³ /ɚ˥˩/ |
| 三 | sam1 /sam˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sae1 /sæ˥/ | san¹ /san˦/ |
| 四 | sï4 /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | sì /sɿ˥˩/ | sv4 /sɿ˨˩/ | sy³ /sɨ˥˩/ |
| 五 | u3 /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wu²¹³ /u˨˩˧/ | wǔ /u˨˩˦/ | ngux3 /ŋu˨˩˦/ | u² /u˨˦/ |
| 六 | lieu4 /liəu˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liu⁵³ /liou˥˧/ | liù /ljou˥˩/ | lox6 /lo˨˨˨/ | lyu³ /lju˥˩/ |
| 七 | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qi⁵⁵ /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | chi1 /tɕʰi˦˦/ | chi¹ /tɕʰi˦/ |
| 八 | pa3 /pa˨˩˦/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | ba⁵⁵ /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | be2 /pe˧˥/ | ba¹ /pa˦/ |
| 九 | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiu²¹³ /tɕiou˨˩˧/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiux3 /tɕiu˨˩˦/ | jyu² /tɕju˨˦/ |
| 十 | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ | shy² /ʂɨ˨˦/ |
| 日 | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | rì /ʐ̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | ri⁵³ /ʐ̩˥˧/ | rì /z̩˥˩/ | nix4 /ni˨˩/ | zhyr³ /ʐɚ˥˩/ |
| 月 | ye4 /yɛ˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yue⁵³ /ye˥˧/ | yuè /ɥe˥˩/ | nyuex4 /ɲyɛ˨˩/ | yüe³ /jyɤ˥˩/ |
| 山 | ʂan1 /ʂan˥/ | shān /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | shan⁵⁵ /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | sae1 /sæ˥/ | san¹ /san˦/ |
| 水 | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | shuǐ /ʂueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shui²¹³ /ʂueɪ˨˩˧/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | syq3 /sɿ˨˩˦/ | shui² /ʂuei˨˦/ |
| 火 | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huo²¹³ /xuo˨˩˧/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | hox3 /xo˨˩˦/ | hue² /xuɤ˨˦/ |
| 木 | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | mù /mu˥˩/ | mux6 /mu˨˨˨/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 土 | thu3 /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tu²¹³ /tʰu˨˩˧/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | thux3 /tʰu˨˩˦/ | tu² /tʰu˨˦/ |
| 天 | thien1 /tʰiɛn˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tie1 /tʰiɛ˥/ | tyan¹ /tʰjan˦/ |
| 地 | ti4 /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | di⁵³ /ti˥˧/ | dì /ti˥˩/ | di4 /ti˨˩/ | di³ /ti˥˩/ |
| 海 | xai3 /xai˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hai²¹³ /xai˨˩˧/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hae3 /xæ˨˩˦/ | he² /xɛ˨˦/ |
| 龍 | luŋ2 /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | long³⁵ /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | long2 /loŋ˧˥/ | lun² /luŋ˨˦/ |
| 虎 | xu3 /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hu²¹³ /xu˨˩˧/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hux3 /xu˨˩˦/ | hu² /xu˨˦/ |
| 犬 | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quan²¹³ /tɕʰyɛn˨˩˧/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | khoe4 /kʰwɛ˨˩/ | chyon² /tɕʰyɛn˨˦/ |
| 馬 | ma3 /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ | mǎ /ma˨˩˦/ | maq3 /ma˨˩˦/ | ma² /ma˨˦/ |
| 鳥 | tiau3 /tiau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niao²¹³ /niɔ˨˩˧/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niux3 /niu˨˩˦/ | nyao² /ɲjɔ˨˦/ |
| 魚 | y2 /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yu³⁵ /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | ngvx2 /ŋɯ˧˥/ | yü² /jy˨˦/ |
| 牛 | nieu2 /niəu˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niu³⁵ /niou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | ngiux2 /ŋiu˧˥/ | nyu² /ɲju˨˦/ |
| 羊 | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yang³⁵ /iaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yang2 /jaŋ˧˥/ | yan² /jaŋ˨˦/ |
| 貓 | miau1 /miau˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | maox1 /mɑu˥/ | mo¹ /mɔ˦/ |
| 人 | ʐen2 /ʐən˧˥/ | rén /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | ren³⁵ /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | niex2 /niɛ˧˥/ | zhyn² /ʐəŋ˨˦/ |
| 手 | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | shǒu /ʂou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shou²¹³ /ʂou˨˩˧/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shiux3 /ɕiu˨˩˦/ | shu² /ʂou˨˦/ |
| 足 | tsu3 /tsu˨˩˦/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zu³⁵ /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | jvx6 /tɕɯ˨˨˨/ | jyo² /tɕjɔ˨˦/ |
| 目 | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | mù /mu˥˩/ | mux6 /mu˨˨˨/ | mu³ /mu˥˩/ |
| 耳 | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | er²¹³ /ɚ˨˩˧/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | nix3 /ni˨˩˦/ | er² /ɚ˨˦/ |
| 口 | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kou²¹³ /kʰou˨˩˧/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | khux3 /kʰu˨˩˦/ | ku² /kʰou˨˦/ |
| 頭 | theu2 /tʰəu˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tou³⁵ /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | thox2 /tʰo˧˥/ | tu² /tʰou˨˦/ |
| 心 | sim1 /sim˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xim1 /ɕim˥/ | shin¹ /ɕin˦/ |
| 血 | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | 血液(文讀・書面)xuè /ɕye˥˩/流血(白讀・口語)xiě /ɕje˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | xue⁵³ /ɕye˥˧/ | xuè /ɕye˥˩/ | xuex4 /ɕyɛ˨˩/ | shüe² /ɕyɤ˨˦/ |
| 肉 | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | ròu /ʐou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | rou⁵³ /ʐou˥˧/ | ròu /zou˥˩/ | nyux6 /ɲu˨˨˨/ | zhu³ /ʐou˥˩/ |
| 上 | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | shàng /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shang⁵³ /ʂaŋ˥˧/ | shàng /saŋ˥˩/ | shanx4 /ʂan˨˩/ | shang³ /ʂaŋ˥˩/ |
| 下 | xia4 /xia˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xia⁵³ /ɕja˥˧/ | xià /ɕja˥˩/ | haq4 /xa˨˩/ | sha³ /ɕja˥˩/ |
| 中 | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | zhōng /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhong⁵⁵ /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhong1 /ʐoŋ˥/ | jun¹ /tɕuŋ˦/ |
| 中 | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhong⁵³ /tʂuŋ˥˧/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhong4 /ʐoŋ˨˩/ | jun³ /tɕuŋ˥˩/ |
| 央 | iaŋ1 /iaŋ˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yang⁵⁵ /iaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yang1 /jaŋ˥/ | yan¹ /jaŋ˦/ |
| 左 | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuo²¹³ /tsuo˨˩˧/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | zue² /tsuɤ˨˦/ |
| 右 | ieu4 /iəu˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | you⁵³ /iou˥˧/ | yòu /jou˥˩/ | yux4 /ju˨˩/ | yu³ /jou˥˩/ |
| 東 | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dong⁵⁵ /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dong1 /toŋ˥/ | dun¹ /tuŋ˦/ |
| 西 | si1 /si˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xi⁵⁵ /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xi1 /ɕi˥/ | shi¹ /ɕi˦/ |
| 南 | nam2 /nam˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nan³⁵ /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nae2 /næ˧˥/ | nan² /nan˨˦/ |
| 北 | pei3 /pəi˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | bei²¹³ /pei˨˩˧/ | běi /peɪ˨˩˦/ | bei4 /peɪ˨˩/ | byi² /pei˨˦/ |
| 行 | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xing³⁵ /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | hang2 /xaŋ˧˥/ | shin² /ɕin˨˦/ |
| 行 | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | háng /xaŋ˧˥/ | hang³⁵ /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | hang2 /xaŋ˧˥/ | han² /haŋ˨˦/ |
| 来 | lai2 /lai˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lai³⁵ /lai˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lae2 /læ˧˥/ | le² /lɛ˨˦/ |
| 去 | khy4 /kʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qu⁵³ /tɕʰy˥˧/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qvx4 /tɕʰɯ˨˩/ | chi³ /tɕʰi˥˩/ |
| 見 | kien4 /kiɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jian⁵³ /tɕiɛn˥˧/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jie4 /tɕiɛ˨˩/ | jyon³ /tɕjɛn˥˩/ |
| 聞 | ven2 /vən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wen³⁵ /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wen2 /wɛn˧˥/ | vun² /vəŋ˨˦/ |
| 食 | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | zhix6 /ʐɿ˨˨˨/ | sy² /ʂɨ˨˦/ |
| 飲 | im3 /im˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yin²¹³ /in˨˩˧/ | yǐn /in˨˩˦/ | im3 /ʔim˨˩˦/ | yin² /jin˨˦/ |
| 走 | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zou²¹³ /tsou˨˩˧/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | zu² /tsou˨˦/ |
| 坐 | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuo⁵³ /tsuo˥˧/ | zuò /tsuo˥˩/ | zvx4 /ʦɯ˨˩/ | zue³ /tsuɤ˥˩/ |
| 立 | li4 /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | li⁵³ /li˥˧/ | lì /li˥˩/ | li6 /li˨˨˨/ | li³ /li˥˩/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.